Северна Македонија

Северна Македонија е земја со високо среден приход, со население од над 1,8 милиони жители (2024 година). Сместена во Западен Балкан, се граничи со пет земји: Албанија, Бугарија, Грција, Косово и Србија.

Северна Македонија се стреми кон членство во Европската Унија. Неодамна стана првата земја што доби претфинансирање во рамките на Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан. Претфинансирањето, во износ од 52,2 милиони евра, е во тек за поддршка во спроведување на Реформската агенда и обврските што Северна Македонија ги презеде.

Read More

Read Less

Економскиот раст на Северна Македонија се забрза во првиот семестар од 2025 година, достигнувајќи 3,2%, поддржан првенствено од домашната побарувачка и силната активност во секторите услуги и градежништво. На фискална страна, и дефицитот и долгот остануваат над фискалните правила утврдени во 2022 година, а се предвидува дека јавниот долг ќе го надмине минатогодишното ниво и ќе остане над 60% од БДП во 2025 година.

Среднорочните перспективи се позитивни, иако ризиците од остануваат. Се предвидува растот да изнесува просечно 3% во периодот 2025-2027 година. Ризиците вклучуваат слаби инвестиции и побавна активност кај клучните трговски партнери. Се очекува инфлацијата да падне под долгорочниот просек од 2% до 2027 година, бидејќи основните притисоци постепено се намалуваат.

Преминувањето кон земја со високи приходи ќе бара поголема продуктивност, подобра конкурентност и одржлив раст. Клучни приоритети вклучуваат отклучување на недоволно искористениот потенцијал на работна сила, промовирање на фер конкуренција, зголемување на иновациите и префрлање на ресурсите во сектори со повисока додадена вредност.

ПРОЧИТАЈ ПОВЕЌЕ

ПРОЧИТАЈ ПОМА

Светска банка моментално поддржува проекти во областите на земјоделство, транспорт, трговија, социјална заштита, образование, енергетска ефикасност и управување со јавни финансии. Овие инвестициски проекти имаат за цел да го зајакнат финансиското управување со јавните институции и фискалната одржливост, како и да ги подобрат социјалните услуги, со фокус на ранливото население. Дополнително, тие ги зајакнуваат основните вештини преку поддршка на спроведувањето на долгорочната стратегија за човечки капитал на земјата, транзицијата од училиште кон работа и економијата на грижа. Зголемувањето на климатски отпорната инфраструктура и одржливата транзиција кон позелени извори на енергија се дополнителни цели на инвестициското кредитирање на Светска банка во Северна Македонија.

Покрај инвестициските проекти, Светската банка финансира советодавни услуги и аналитика кои обезбедуваат знаење насочено кон поддршка на развојот и растот на земјата. Еден од поновите основни дијагностички извештаи е Извештајот за климата и развојот на земјата, кој ги интегрира климатските промени и развојот и анализира како Северна Македонија може да ги постигне своите развојни цели, а во исто време предлага активности за адаптација и ублажување. Поконкретно, извештајот ги анализира значајните економски загуби што би можеле да се појават како резултат на климатските промени и нуди препораки за реформи на политиките и инвестициите.

Друг основен дијагностички извештај е Прегледот на јавните финансии на Северна Македонија (ПЈФ), кој ја нагласува потребата од одржливо и доволно среднорочно фискално прилагодување, без кое фискалните и макроекономските ризици би можеле да ескалираат. ПЈФ повикува на враќање на фискалната одржливост и обнова на баферите преку низа мерки кои поддржуваат зголемување на даночните приходи, подобрување на ефективноста на јавната администрација, подобрување на ефикасноста, еднаквоста и испораката на здравствената заштита и подобрување на ефикасноста на трошоците за образование, меѓу другото.

ПРОЧИТАЈ ПОВЕЌЕ

ПРОЧИТАЈ ПОМАЛКУ

Рамката за партнерство со земјата (РПЗ) на Светска банка за 2024-2028 година за Северна Македонија беше одобрена од Одборот на директори на 23 јануари 2024 година. Главна цел на РПЗ е да ја поддржи Северна Македонија да стане поконкурентна, одржлива, инклузивна и отпорна, со фокус на конкурентноста, развојот на човечкиот капитал и одржливост на животната средина.

Надоградувајќи се на лекциите од претходната РПЗ, новата рамка се фокусира на три цели:

1. Подобрување на испораката на јавни услуги преку подобрување на ефикасноста и транспарентноста. Ова вклучува зајакнување на административниот капацитет на централно и општинско ниво, подобрување на управувањето со инфраструктурните средства и зголемување на способноста за собирање приходи. Исто така, има за цел да ги направи јавните расходи поефикасни во образованието, здравството и социјалната заштита.

2. Создавање попродуктивни работни места во приватниот сектор преку зајакнување на условите за раст предводен од приватниот сектор и основни вештини, со дигитализацијата како меѓусекторска тема. Ова вклучува промовирање на пристапот до регионалните и глобалните пазари преку подобра поврзаност и олеснување на трговијата и поддршка на стратегијата за човечки капитал во области како што се развојот во раното детство, образованието, транзициите од училиште кон работа и економијата на грижа.

3. Зголемување на отпорноста на климатските промени преку справување со еколошките ограничувања за да се обезбеди одржлив економски раст и квалитет на живот. РПЗ ќе ги унапреди агендите за енергетска ефикасност и транзиција, ќе се фокусира на декарбонизација, ќе го намали загадувањето на воздухот и ќе ја подобри транспортната и инфраструктурата за поврзување. Исто така, се обврзува на зголемување на инфраструктурата отпорна на климатските промени како одговор на приоритетите за адаптација на климатските промени и подготвеност за природни катастрофи.

ПРОЧИТАЈ ПОВЕЌЕ

ПРОЧИТАЈ ПОМАЛКУ